الشيخ محمد آصف المحسني

59

افق اعلى (تفسير آياتى از قرآن مجيد) (فارسى)

باطل است و اما اين كه مراد از استواء و حتى عرش چيست دليل معتبر نقلى مىخواهد تا افتراء بر خدا صورت نگيرد . اتفاقاً دليل معتبر در اين مقام وجود دارد كه عبارت از صحيحه عبد الرحمن بن حجاج از امام صادق ( ع ) است كه آيه را چنين تفسير مىكند : فقال استوى من كل شى ، فليس شىء اقرب من شىءٍ ، لم يبعد منه بعيد و لم يقرب منه قريب استوى من كل شىء . اين حديث را شيخ صدوق بسند صحيح نقل كرده و مجلسى رحمهما الله آن را در ج 3 / 337 به شماره 1403 بحارالانوار كه از طرف دارالاحياء التراث العربى در بيروت مركز لبنان به چاب رسيده نقل كرده است . از اين حديث معتبر دو چيز به دست مىآيد يكى اين كه عرش به معنى هر چيز است يعنى تمام مخلوقات و كهكشان‌ها و آسمان‌ها . دوم اين كه استواء به معنى مساوات در نسبت است . به نقل علامه مجلسى ( همان مصدر ) اكثر علماء استوى را به استولى تفسير كرده‌اند كه قريب به معنى اول است . در صحيح ابن محبوب كه از مقاتل بن سليمان مجهول نقل كرده است كه از امام صادق ( ع ) از معنى آيه پرسيده است و ايشان در جواب فرموده اند : استولى من كل شىء فليس شىء اقرب الله من شىء ( بحار الانوارج 3 / 336 ) . مضمون اين حديث با حديث فوق متحد است . در حديث معتبر قاسم بن يحى از جدش حسن از امام كاظم ( ع ) نقل كرده كه از امام در مورد آيه فوق سوال شد ايشان فرمود : استولى على مادق و جل . بر همه‌ى ريز و درشت مستولى شده ( بحارج 3 / 336 ) « 1 » . بلى در تفسير عرش به هرچيز ، اين ايراد مىآيد كه در قرآن فرموده است عرش او بر آب

--> ( 1 ) . بلى مصدر اول حديث محاسن برقى است كه اعتبار نسخه واصله آن به مجلسى محل بحث مىباشد كه در كتاب بحوث فى علم الرجال طبع چهارم و پنجم ذكر شده است .